2-3: Secularisatie, een geschenk uit de hemel

Cartoons / Secularisatie, een geschenk uit de hemel

Trouw - door Coos Huijsen

Het heeft iets vreemds dat christenen meevoelen met moslims die door cartoons beledigd zijn. Vrijheid en verdraagzaamheid zijn immers essentieel voor het geloof.

Het artikel 'Gram en vuil' met een overzicht van de kerkbladen (Trouw, 13 februari) geeft een aardig inkijkje in de gemoedstoestand van een deel van orthodox Nederland. Zowel katholieken als protestanten kunnen zich eigenlijk wel vinden in de opwinding van de moslims over de Deense cartoons. Zo beklagen ze zich er over dat er 'gram en vuil' over de christenen zou worden uitgestort en dat onze samenleving een uiterst onherbergzaam oord voor christenen zou zijn geworden. Het Katholiek Nieuwsblad meent zelfs de moslims om hun reacties te moeten complimenteren.

Als remonstrant, als vrijzinnig protestantse gelovige dus, voel ik me erg ongemakkelijk in de huidige discussie. Je beseft de waarde die religie voor mensen kan hebben, maar vrijheid en verdraagzaamheid zijn essentieel voor je en dat blijkt geen vanzelfsprekende combinatie .

Henk Woldring schreef diezelfde dag een genuanceerd artikel onder de titel 'Respect hoort bij de democratie'. Hij vond terecht dat het recht van vrije meningsuiting niet verder moet worden beperkt en dat een verbod op discriminatie, haat zaaien en verstoren van de publieke orde genoeg moet zijn. Tevens meent hij dat in een beschaafde democratie niet gesproken behoort te worden over moslims als geitenneukers, homoseksuelen als zwijnen, of christenen als christenhonden. Niet ten onrechte waarschuwt hij dat het beroep op de vrijheid van meningsuiting ook een vorm van fundamentalisme kan worden. Ik zou er nog aan toe willen voegen dat een te polariserend optreden in het publieke debat ook contraproductief kan zijn. Als je iemand wilt overtuigen, zul je daar moeten beginnen waar de ander zich mentaal bevindt. Als je met een film als 'Submission' bijvoorbeeld in moslimkringen de positie van de vrouw wil verbeteren, dan kun je ter wille van het effect van de film alleen al, moslims beter geen geitenneukers noemen.

Maar daarmee is nog niet alles gezegd. Ik voel niet zoveel medeleven met die streng orthodoxe christenen, die jammeren dat hun geloof en levensstijl onvoldoende zouden worden gerespecteerd. Ze beseffen namelijk niet dat hun voorouders anderen onvoldoende respecteerden toen ze zelf nog een meerderheidspositie innamen. Het grootste deel van de 19de eeuw werd de parlementaire geschiedenis hierdoor bepaald. De ondergeschikte positie van de vrouw als gevolg van op de Bijbel geïnspireerde huwelijks- en gezinswetgeving, de ambtenares die bij trouwen ontslag moest nemen, de wetgeving van de katholiek Regout waarbij homoseksualiteit strafbaar werd, de zondagswetgeving waardoor onder meer zwembaden konden worden gesloten, de filmcensuur, het verbod op euthanasie. We kunnen zo doorgaan. Steeds grepen orthodoxe christenen via wet- en regelgeving diep in in de persoonlijke levenssfeer van andersdenkenden. Nu zijn al deze wetten gelukkig gewijzigd. Humaan respect voor de mens om zijn levenssfeer naar eigen geweten zoveel mogelijk zelf te bepalen, is daarbij het uitgangspunt.

Deze verworvenheid die voortvloeit uit de 'geest van de jaren zestig' geldt ook voor streng orthodoxe gelovigen. Niemand dwingt ze euthanasie te plegen, films te gaan zien die ze niet willen zien, of zelf de zondag niet te heiligen. Ze wekken de indruk te klagen over het zedelijke verval omdat ze de wetgeving niet meer naar hun hand kunnen zetten.

Natuurlijk kan kritiek op de westerse maatschappij op zijn plaats zijn. Het materialisme is er sterk aanwezig en een technocratische manier van denken is overheersend. De vraag wat ons in deze tijd nog zou kunnen inspireren komt nauwelijks aan de orde. Het lijkt me niet overdreven als er gesproken zou worden van een zingevingscrisis. Als de huidige heftige discussies uiteindelijk zouden leiden tot een culturele bewustwording, zou er gesproken kunnen worden van een blessing in disguise.

De Taliban, het Iraanse regime en radicale moslims in Europa worden gezien als bedreiging van de vrijheid. Maar als je Bush en zijn wedergeboren geloofsgenoten bezig ziet, of hoort met hoeveel minachting de huidige paus Ratzinger over de homoseksuele liefde spreekt, dan besef je dat geloof en humaniteit helaas geen natuurlijke bondgenoten zijn. Respect voor religie kan daarom nooit los worden gezien van het humane karakter van een religie. Als secularisatie staat voor machtsverlies van de officiële godsdienst, is het een geschenk uit de hemel.

Coos Huijsen is historicus en was kamerlid voor de CHU en later de PvdA.

Comments

[Geplaatst door: Michiel Mans]

De voorgangers van de gelovigen schelden niet en gebruiken geen termen als 'geitenneukers'. Dat wil niet zeggen dat ze geen respectloze, krenkende of beledigende taal bezigen. Ook met een schijnheilige smoel kun je op zalvende toon iemand stijf vloeken door te praten over goede moraal en ethiek die alleen uit het geloof kan voortkomen. Het eigen geloof natuurlijk. Dergelijke taal sprak gelovige voorganger bisschop Simonis. Ook Knevel deed dergelijke uitlatingen. Zij zijn niet de enigen.

De ongelovige is daarmee een gewetenloze 'doe maar raak' mens. Persoonlijk word ik liever geitenneuker genoemd.

[Geplaatst door: marjan]

citaat;Respect voor religie kan daarom nooit los worden gezien van het humane karakter van een religie. Als secularisatie staat voor machtsverlies van de officiële godsdienst, is het een geschenk uit de hemel.

Mooie zin.Als vrijzinnig christen kan ik het er alleen maar mee eens zijn.

Veel mensen hebben, geloof ik, niet door dat wanneer de officiele religie's meer te zeggen krijgen, niet alleen de seculieren, maar vooral ook de vrijzinnige stromingen binne die religie's het moeilijk krijgen.

Dat is bij alle religie's het geval, dus ook bij moslims.
Liberale moslims zouden samen met de seculieren tegen de orthodoxe stroming binnen hun religie moeten vechten.

In de 17e eeuw waren het vooral vrijzinnig christenen die Spinoza steunden.Hij gaf hun de kans om scheuren te maken in het machtige bolwerk van de kerk.

Religie verdrinkt als het gedwongen wordt om binnen de geinstitutionaliseerde paden te blijven.

Kerk en andere religieuze instituties mogen nooit te machtig worden.

Daarom:leve de religiekritiek.Moge er maar veel vaker cartoons gemaakt worden.

[Geplaatst door: annabeth]

@ marjan

"Liberale moslims zouden samen met de seculieren tegen de orthodoxe stroming binnen hun religie moeten vechten."

Maar dat doen zij niet/gebeurd te weinig en dat heeft dan weer te maken dat moslims van allerlei pluimage geen kritiek mogen uiten op de Koran - waarin het geweld, en het 'umah' concept dat hen loyaliteit gebiedt aan moslims waar ook ter wereld.

Kijk maar wat er gebeurde aan umah toestanden/geweld/bedreigingen overal ter wereld door moslims. Dit gebeurd niet onder christenen als Jezus-Christus beledigd wordt.

[Geplaatst door: Edith]

Mooi artikel. Als humanist voel ik veel affiniteit met vrijzinnige joden en christenen.

[Geplaatst door: Albert Anastasia]

Buiten regen is uit de hemel nog nooit niets positief gekomen.
Hemel, hou u geschenken voor uzelf!

[Geplaatst door: Albert Anastasia]

niets = iets

[Geplaatst door: R.Chr. de Weijze]

quote Michiel Mans:De ongelovige is daarmee een gewetenloze 'doe maar raak' mens.
Michiel, je hoeft je niet gediscrimineerd te voelen als een ander zegt dat hij/zij vanuit eigen geloof (zoals jij het jouwe/atheïstische hebt) normativiteit aan de dag legt. Ik weet dat jij dat heel zeker vanuit jezelf óók jezelf oplegt. De methode is alleen iets minder beproefd en statistisch geaggregeerd dan die van de velen die zich (nog) scharen onder het 'algemeen betwijfeld christelijk geloof' (Kuitert).

[Geplaatst door: Michiel Mans]

Beste Ron,

Atheisme is geen geloof. Het is de afwezigheid van geloof.

[Geplaatst door: R.Chr. de Weijze]

Dat gelóóf je...
:o

[Geplaatst door: Juda]

R.Chr. de Weijze

Je hebt het zelfs gehad over nihilistische atheisten wat bedoel je daar precies mee?
En geloof me atheistisme is de afwezigheid van geloof en het getuigt toch van verregaande arrogantie dat jouw antwoord is: Dat geloof je

[Geplaatst door: Juda]

atheisme

[Geplaatst door: R.Chr. de Weijze]

Ik volg Ayaan en vooral Afshin in hun benadering van dit begrip 'nihilisme'. Nihilisme is volgens hen, en volgens mij ook, van toepassing op de (totalitaristische) islamisten. De realiteit kan ze weinig schelen, vandaar dat het hen relatief weinig uitmaakt om zichzelf op te blazen. Dit gaat ook gepaard met een brutaliteit en een niveau van beledigen waar je U tegen zegt - of juist niet dus. WF Hermans noemde zich een 'scheppend nihilist' en ik was een groot fan van hem, maar zou hem in generlei wijze willen associëren met die zelfmoordterroristen. Hij was meer een soort Theo van Gogh, beledigend en uitdagend, creatief in de dynamische interactie die daaruit ontstond met zijn 'slachtoffers'. Dus als je creatief nihilisme vergelijkt met terroristisch nihilisme is het verschil datzelfde tussen islamisme en democratie: het gebruik van fysiek v verbaal geweld. Maar dan nihilistische atheïsten (sorry voor de lange aanloop). Hiermee bedoel ik dus een relatief onbelang dat aan het gewone leven gehecht wordt. Niet echt een leven (willen) opbouwen. Meestal uit een soort desillusie, eventueel van huis uit al meegekregen. Bijvoorbeeld als thuis al de verkeerde voorbeelden werden gegeven, wat is dan voor de kinderen nog de prikkel om ambitieus te zijn? Maar het bloed kruipt toch waar het verondersteld niet gaan kan en er komt creativiteit uit die mensen, die wellicht voor een 'gewoon leventje' bedoeld was. Bijvoorbeeld heel goed kunnen schrijven zonder ooit echt goed Nederlands te hebben gehad (www.nekklachten.nl).

[Geplaatst door: R.Chr. de Weijze]

(Juda, dat was dus aan jou gericht.)

[Geplaatst door: Juda]

Ik snap er niets van

[Geplaatst door: R.Chr. de Weijze]

Jammer, sorry..

[Geplaatst door: Juda]

Ja helaas, ik heb het enkele malen gelezen, maar ik kan er geen chocola van maken, ik zal het Abdel en Musliem (de web-intellectuelen) vragen of zij het me uit willen leggen

[Geplaatst door: R.Chr. de Weijze]

Die laatste link die ik gaf, was verkeerd. Die moest zijn: http://www.nekklachten.web-log.nl/. Site van Michiel dus.

[Geplaatst door: Eindredactie Katholiek Nieuwsb]

Hoezo: 'Het Katholiek Nieuwsblad meent zelfs de moslims om hun reacties te moeten complimenteren'?? DAT is pas een spotprent!
Kijk eens rond op het politiek incorrecte www.katholieknieuwsblad.nl en lees bijvoorbeeld ons commentaar van 10 maart, of het artikel over de Arabische spotprenten.

Cultuuroorlog
De reacties op de Deense cartoons leggen onderliggende verschillen in cultuur bloot die bepalend zijn voor onze toekomst. We denken bij die verschillen allereerst - en soms alleen - aan de moslims die in onze ogen overreageren op tamelijk onschuldige spotprenten. Moet kunnen, is dan onze reactie, dat hoort bij onze kostbare vrijheid van meningsuiting. We mogen niet buigen voor de chantage van gewelddadige Arabische protesten. De lijn van het KN-commentaar van 3 februari.
Maar er is ook een andere kant, verwoord door onder meer Hans Wiegel tegenover Hirsi Ali: je hoeft niet per se gebruik te maken van het recht op vrije meningsuiting om anderen in hun diepste gevoelens te kwetsen. Die terughoudendheid heet beschaving. Als christenen kunnen we hier als 'slachtoffer' over meepraten. Hoe vaak worden wij niet gekwetst in columns, films, cabareteske programma's? We zijn zelfs een beetje jaloers op moslims, die aanvallen op wat voor hen heilig is niet over hun kant laten gaan. De lijn van ons commentaar van 10 februari.
Als moslims gekwetst reageren, dan mogen ze wel eens hand in eigen boezem steken en protesteren tegen de zeer kwetsende antisemitische cartoons in Arabische landen, waar KN van vorige week aandacht aan schonk.

Minister van Ontwikkelingssamenwerking Agnes van Ardenne is momenteel in opspraak rond een derde invalshoek van de cartoonkwestie. Zij richt haar aanval op "fundamentalistische secularisten in het Westen" die de cartoons aangrijpen om "vanachter een façade van tolerantie, vijandigheid jegens andere culturen en religies ten toon te spreiden". Zo schreef ze eind februari in het Arabische dagblad Asharq Al-Awsat. Van Ardenne beschuldigt veel zgn. liberalen van een ingebakken antireligieus denken en handelen. Ze willen religie uit het publieke leven terugdringen naar de privé-sfeer. De cultuuroorlog woedt volgens de minister daarom niet zozeer tussen moslims en het Westen, maar tussen de seculiere, antireligieuze wereld en de religieuze. Religie als iets achterlijks voorstellen veroorzaakt vervreemding en is gevaarlijk.
Voorbeelden waar Van Ardenne op doelt zijn er te over: de aanvallen op het confessioneel onderwijs, de acties tegen de positie van de Heilige Stoel binnen de VN, het herschrijven van de geschiedenis in de preambule van de EU-Grondwet, de boycot van Buttiglione. Dogmatisch antireligieuzen voelen zich kennelijk aangesproken en vallen massaal over de minister heen.

Net als moslims voelen ook christenen zich vaak gekrenkt en buitengesloten door secularisten die een ideologische strijd leveren tegen religie. Maar tegelijkertijd zien wij het gevaar waar diezelfde secularisten voor waarschuwen: van een onaangepaste of zelfs gewelddadige islam die onze samenleving aantast. En we hopen dat steeds meer moslims datzelfde gevaar zien en onze bondgenoten worden tegen de druk van de secularisten. Het verloop van deze cultuuroorlog is immers bepalend voor de toekomst van onze samenleving, zelfs van heel Europa.

[Geplaatst door: Marco]

Wat een matig artikel. De eeuwige voorspelbaarheid van de auteur. Ik vraag me af waar de auteur zich op beseert dat zowel katholieken als protestanten zich kunnen vinden in de opwinding van de moslims over de deense kartoons. Dit stuit me tegen de borst. Ik weet helemaal niet of dat zo is. De mening van de auteur verzandt in een zijig betoog van vrijheid en verdraagzaamheid. Uitgekauwde cliches die ik niet verwacht van iemand met een goede(?)reputatie. Besef goed dat als we moslims geen geitenneukers zouden noemen, hoe smakeloos ook, homoseksuelen geen zwijnen, of christenen geen christenhonden, het begin van de eindtijd van de vrijheid van meningsuiting is geboren. Het probleem is dat de verdraagzaamheid van het christelijke westen niet wederzijds is. Beledigingen van welke aard dan ook zijn niet verheven maar wel onlosmakelijk met de vrijheid van meningsuiting. Mijn motto is altijd: iemand kan mij niet beledigen, ik kan alleen mezelf beledigen. We moeten eens ophouden met altijd maar de underdog bij te willen vallen. Er zijn helemaal geen underdogs. Dat getuigt van een misplaatste arrogantie. Dat gezever over begrip en vals respect voor allerhande groepen als moslims en homo's is alleen maar pedante verhevenheid. Ik word zo langzamerhand (en ik hoop zij ook) misselijk van al die auteurtjes die het altijd maar voor zogenaamde groepen moeten opnemen. Beoordeel de zaken gewoon op z'n meritis en niet altijd vanuit bepaalde invalshoeken.
J'ai dit.